WYNIKOWY PLAN DYDAKTYCZNY Z GEOGRAFII
SYSTEM PRZYRODNICZY ZIEMI

Dla kl. I a b c TE; I LO; I LP - semestr I i II - rok szkolny 2003/04 - 1 godz./ tydzień


Spis treści

III. Funkcjonowanie systemu przyrodniczego Ziemi:

Semestr I

Treści kształcenia

Liczba godzin

Wymagania program.podstawowe (poziom konieczny i podstawowy

Wymagania progr. ponadpodstaw. (poziom rozszerzony i dopełniający

Uwagi

ATMOSFERA

Bilans cieplny Ziemi -konsekwencja procesów termicznych zachodzących w atmosferze

1

Uczeń:
  • wymienia składniki stałe i zmienne powietrza atmosferycznego;

  • wybiera z tekstu źródłowego informacje dotyczące cech warstw atmosfery;

  • wykazuje wpływ szerokości geograficznej na zróżnicowanie temperatury powietrza;

  • opisuje i wyjaśnia poziome zróżnicowanie temperatury w atmosferze, czyta mapy izoterm;

  • oblicza zmiany temperatury wraz z wysokością;

  • uzasadnia potrzebę ochrony ozonosfery;

  • opisuje na podstawie schematu bilans cieplny Ziemi.
  • Uczeń:
  • opisuje mechanizm konwencji w atmosferze i podaje jego konsekwencje;

  • charakteryzuje rodzaje promieniowania docierającego do powierzchni Ziemi;

  • przedstawia bilans promieniowania słonecznego z wykorzystaniem schematu;

  • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania albeda w zależności od podłoża.
  • ,

    Cyrkulacja powietrza w troposferze

    1

    Uczeń:
  • podaje definicję terminów: ciśnienie atmosferyczne, niż i wyż baryczny, troposfera, wiatr;

  • przedstawia na schemacie zjawisko konwekcji w atmosferze;

  • wyjaśnia przyczyny występowania różnych układów barycznych;

  • wykazuje wpływ siły Coriolisa na cyrkulację powietrza w troposferze;

  • wskazuje na mapie rozmieszczenie wiatrów stałych na Ziemi;
  • oblicza zmiany ciśnienia wraz z wysokością.
  • Uczeń:
  • wyjaśnia cyrkulację powietrza na Ziemi za pomocą rysunku;

  • podaje nazwy komórek cyrkulacji powietrza w troposferze, wykorzystuje wiadomości zdobyte na lekcjach fizyki charakteryzując cyrkulację powietrza w troposferze;

  • porównuje cyrkulację powietrza w różnych szerokościach geograficznych;

  • wyjaśnia określenia: "końskie szerokości", "ryczące czterdziestki", "wyjące pięćdziesiątki".
  • ,

    Masy powietrza i ich ruch

    1

    Uczeń:
  • wyjaśnia terminy: masa powietrza, front atmosferyczny (chłodny, ciepły);

  • podaje właściwości mas powietrza;

  • wyjaśnia ruch mas powietrza na podstawie rysunku;

  • porównuje masy powietrza morskiego i kontynentalnego, charakteryzuje masy powietrza o różnych właściwościach;

  • wymienia różne rodzaje wiatrów;

  • wskazuje na mapie rozmieszczenia wybranych rodzajów wiatrów;

  • charakteryzuje różne rodzaje wiatrów;

  • gromadzi informacje dotyczące skutków wywołanych gwałtownymi ruchami mas powietrza.
  • Uczeń:
  • wyjaśnia rozmieszczenie poszczególnych mas powietrza na Ziemi;

  • opisuje i porównuje warunki pogodowe na frontach atmosferycznych;

  • przedstawia mechanizm powstawania różnych typów wiatrów i wskazuje, jakie jest ich rozmieszczenie na mapie;

  • wyjaśnia terrnin: proces adiabatyczny;

  • wskazuje na mapie rozmieszczenie wiatrów lokalnych, prezentuje informacje ukazujące zniszczenia wywołane gwałtownymi wiatrami w Polsce;

  • wykorzystuje skalę Saffira- Simpsona w celu określenia zniszczeń wywołanych wiatrami.
  • ,

    Opady atmosferyczne - ich powstawanie i występowanie na Ziemi

    1

    Uczeń:
  • wyjaśnia proces powstawania opadów i osadów atmosferycznych,

  • wyjaśnia zróżnicowanie opadów na Ziemi w zależności od rozkładu temperatury i krążenia powietrza w atmosferze,

  • wskazuje na mapie obszary nadwyżek i niedoboru wilgoci na Ziemi,

  • przewiduje konsekwencje występowania nadwyżek i niedoboru opadów w atmosferze,

  • rodzaje osadów atmosferycznych i rozpoznaje je na zdjęciach.
  • Uczeń:
  • wyjaśnia terminy: wilgotność bezwzględna, wilgotność względna, kondensacja,

  • opisuje mechanizm powstawania chmur,

  • charakteryzuje różne rodzaje chmur,

  • wyjaśnia przyczyny występowania opadów frontalnych, konwekcyjnych i orograficznych oraz charakteryzuje je
  • ,

    Zróżnicowanie klimatyczne wybranych miejsc świata

    2

    Uczeń:
  • stosuje terminy: pogoda i klimat,

  • oblicza średnią temperaturę roku i roczną amplitudę temperatury powietrza atmosferycznego,

  • wykreśla klimatogram (diagram klimatyczny),

  • wymienia czynniki kształtujące klimat wybranych obszarów,

  • wykazuje przyczyny różnic klimatycznych na Ziemi,

  • wyjaśnia i ocenia zależności zachodzące pomiędzy klimatem a gospodarką człowieka,

  • podaje cechy charakteryzujące strefy klimatyczne na Ziemi,

  • przedstawia cechy klimatu Polski.
  • Uczeń:
  • podaje argumenty świadczące o przejściowym charakterze klimatu Polski,

  • korzystając z map, wskazuje czynniki kształtujące klimat danego obszaru,

  • ocenia skutki działalności człowieka na zmiany klimatyczne,

  • wymienia kryteria klasyfikacji klimatów,

  • identyfikuje wybrane klimatogramy ze strefami klimatycznymi,

  • wyjaśnia różnicę między strefowością a astrefowością klimatyczną,

  • uzasadnia anomalie klimatyczne w Polsce i Europie w ostatnich latach
  • ,

    Badania i prognozowanie pogody.
    Człowiek wobec zagrożeń pogodowych

    1

    Uczeń:
  • prowadzi badania warunków pogodowych (temperatury, opadów, kierunków wiatrów, zachmurzenia),

  • wyjaśnia przydatność badań meteorologicznych w życiu i działalności człowieka,

  • wymienia zagrożenia dla życia człowieka wywołane zjawiskami pogodowymi,

  • ocenia skutki klęsk żywiołowych wywołanych zjawiskami pogodow.
  • Uczeń:
  • wymienia zadania i cele Światowej Służby Meteorol.,

  • wykazuje rolę badań satelitarnych w prognozowa-niu pogody,

  • interpretuje mapy synoptyczne,

  • proponuje rozwiązania mające na celu zmniejszenie strat po klęskach żywioło-wych spowodowanych zjawiskami pogodowymi
  • ,

    HYDROSFERA

    Atmosfera i litosfera kształtujące właściwości fizyczne i chemiczne wody morskiej

    2

    Uczeń:
  • opisuje na podstawie schematu obieg wody w przyrodzie,

  • interpretuje światowy bilans wodny,

  • wymienia skład chemiczny wody morskiej,

  • wskazuje na mapie obszary oceaniczne o zróżnicowanych właściwościach chemicznych (zasolenie) i fizycznych (tempera-tura wody) oraz wyjaśnia przyczyny zróżnicowania tychże właściwości

  • opisuje wpływ wiatru na zróżnicowanie falowania, rozróżnia typy fal (przybojowa, kipiel, martwa fala, tsunsmi, sejsza),

  • wyjaśnia powstawanie tsunami,

  • wskazuje na mapie prądy morskie i uzasadnia ich występowanie,

  • wymienia i wskazuje na mapie obszary o zróżnicowanych pływach morskich.
  • Uczeń:
  • wyjaśnia znaczenie retencji wody w przyrodzie,

  • uzasadnia potrzebę budowy zbiorników retencyjnych,

  • wyjaśnia termin termoklina,

  • interpretuje wykres pionowego rozkładu temperatury wody w oceanach,

  • wyjaśnia zróżnicowanie zasolenia i warunków termicznych wód Bałtyku.

  • stosuje terminy sejsza i upwelling,

  • wyjaśnia za pomocą rysunku mechanizm pływów morskich,

  • wyjaśnia mechanizm powstawania i przemieszczania się prądów morskich,

  • opisuje zjawisko upwellingu
  • ,

    Wody podziemne w systemie przyrodniczym Ziemi

    1

    Uczeń:
  • wymienia rodzaje wód podziemnych i przedstawia je na rysunku,

  • wyjaśnia występowanie różnych wód podziemnych, wykazuje interakcję pomiędzy klimatem i wodami podziemnymi,

  • ocenia możliwości wykorzystywania wód podziemnych w życiu człowieka,

  • wymienia i rozpoznaje rodzaje źródeł,

  • wskazuje na mapie przykłady obszarów występowania wód artezyjskich,

  • wykazuje związek pomiędzy występowaniem gejzerów a działalnością wulkaniczną.
  • Uczeń:
  • wyjaśnia terminy: infiltracja, ciśnienie hydrostatyczne, wody termalne, wody mineralne,

  • wymienia czynniki ułatwiające infiltrację (wsią-kanie), wymienia rodzaje wód mineralnych występujących w Polsce,

  • wskazuje na mapie Polski obszary występowania wód mineralnych.
  • ,

    Wody powierzchniowe w systemie przyrodniczym Ziemi

    2

    Uczeń:
  • wyjaśnia terminy: zlewisko, dorzecze, dział wodny, reżim rzeczny,

  • wykazuje związek pomiędzy sposobem zasilania a rodzajem ustroju rzecznego,

  • porównuje i wskazuje na mapie przykłady rzek o różnych reżimach,

  • interpretuje sieć hydrograficzną Polski,

  • uzasadnia potrzebę tworzenia systemu ochrony przeciwpowodziowej,

  • wskazuje na mapie przykłady wybranych typów jezior,

  • charakteryzuje warunki powstawania wybranych typów jezior,

  • opisuje proces powstawania firnu,

  • wymienia obszary występowania lodowców i lądolodów i wskazuje je na mapie,

  • wyjaśnia różnicę pomiędzy lodowcem i lądolodem.
  • Uczeń:
  • wymienia nauki badające poszczególne elementy hydrosfery,

  • wykazuje związek pomiędzy przepływem wody w rzekach a warunkami klimatycznymi,

  • klasyfikuje ustroje rzeczne,

  • wyjaśnia genezę wybranych typów jezior,

  • wyjaśnia terminy: kriosfera i ablacja,

  • analizuje i interpretuje przebieg granicy wieloletniego śniegu,

  • uzasadnia występowanie granicy wieloletniego śniegu i wieloletniej zmarzliny.
  • ,
    (16kB)